Radio uživo
Međunarodni dan borbe protiv nasilja nad ženama obeležava se svakog 25. novembra, datuma koji nosi snažnu istorijsku težinu i simboliku. Ovaj dan prvi put je proglašen 1981. godine na sastanku feministkinja Latinske Amerike i Kariba u Bogoti, gde su žene otvoreno govorile o porodičnom nasilju, seksualnom zlostavljanju, silovanjima i represiji pod autoritarnim režimima.
Datum 25. novembar izabran je u čast sestara Mirabal – Patrie, Minerve i Marije Terese – koje je 1960. godine brutalno ubio diktator Rafael Truhiljo u Dominikanskoj Republici. Njihova hrabrost i tragična sudbina postale su simbol borbe protiv nasilja, ugnjetavanja i nepravde.
Ujedinjene nacije su 1999. godine zvanično proglasile 25. novembar Međunarodnim danom borbe protiv nasilja nad ženama, potvrđujući globalnu posvećenost zaštiti žena i unapređenju njihovih prava.
Nasilje nad ženama i dalje predstavlja jedno od najrasprostranjenijih i najtežih oblika kršenja ljudskih prava, na šta upozoravaju najnovije procene Svetske zdravstvene organizacije da je skoro svaka treća žena – oko 840 miliona širom sveta, tokom života preživela partnersko ili seksualno nasilje, a taj broj se od 2000. godine gotovo ne menja. Samo u poslednjih 12 meseci, 316 miliona žena, odnosno 11% starijih od 15 godina, bilo je izloženo fizičkom ili seksualnom nasilju od strane intimnog partnera. Napredak je izuzetno spor i iznosi svega 0,2% godišnje u poslednje dve decenije.
Od početka 2025. godine, zaključno s polovinom maja, ubijeno je osam žena. U najmanje četiri slučaja institucije su prethodno imale informacije o nasilju koje su žene prijavljivale. Tokom 2024. godine 17 žena je ubijeno u porodično-partnerskom kontekstu, a u 13 slučajeva počinioci su bili njihovi bivši ili sadašnji partneri. U osam slučajeva, nasilje je bilo ranije prijavljeno, a najmanje trojica počinilaca su već bili osuđeni za nasilje u porodici ili pokušaj ubistva.
Prema podacima dostupnim na platformi Femicid memorijal, u Srbiji su od 2011. godine u porodično-partnerskom kontekstu ubijene 423 žene. Većina njih starija je od 46 godina. Najopasnije mesto za ženu koja živi u nasilju i dalje je zajednički dom u kojem živi sa nasilnikom.
Danas ovaj dan predstavlja poziv čitavom svetu da zajednički stane protiv svih oblika nasilja nad ženama – od fizičkog i psihičkog do institucionalnog – i da glasno podseti da nijedna žena nije sama.
