Grejna sezona još nije počela, ali to ne utiče na priliv računa kragujevačkim domaćinstvima od strane Energetike, jer korinsici na konto ovog preduzeća tokom cele godine uplaćuju fiksni deo koji nije vezan za količinu toplote koju su potrošili.
Upravo zbog tog dela računa, koji se obračunava prema površini stana, građani su 14. septembra protestovali ispred Energetike. Tražili su, između ostalog, smanjenje fiksnog dela i promenu načina njegovog obračuna.
Koliko zapravo plaćamo kroz fiksni deo?
Prema važećem cenovniku Energetike, fiksni deo za stambeni prostor iznosi 58,68 dinara po kvadratnom metru.
Za stan od 50 kvadrata to znači 2.934 dinara mesečno samo za fiksni deo. Pošto domaćinstva svoje obaveze za grejanje plaćaju tokom svih 12 meseci, to je 35.208 dinara godišnje.
Za stan od 60 kvadrata fiksni deo iznosi 3.520,80 dinara mesečno, odnosno 42.249,60 dinara godišnje.
Svi ovi iznosi su bez PDV-a.
Zašto uopšte postoji fiksni deo?
Fiksni deo nije cena toplote koju je stan potrošio.
Prema metodologiji za obračun cena toplotne energije, postoje troškovi koji ne zavise direktno od količine proizvedene i isporučene toplote. U njih spadaju, između ostalog, zarade zaposlenih, materijalni i drugi poslovni troškovi, usluge, kao i amortizacija sistema.
Zato fiksni deo nije isto što i održavanje cevi i kotlova. On pokriva širi krug troškova potrebnih za funkcionisanje sistema daljinskog grejanja.
Šta plaćamo pored fiksnog dela?
Tu se domaćinstva razlikuju.
Kod korisnika koji još uvek plaćaju paušalno, promenljivi deo se takođe obračunava prema kvadraturi. Važeća cena je 74,56 dinara po kvadratnom metru, pa ukupna cena iznosi 133,24 dinara po kvadratu – 58,68 dinara fiksni i 74,56 dinara promenljivi deo.
Za stan od 50 kvadrata to znači 6.662 dinara mesečno, odnosno 79.944 dinara za 12 meseci. Od toga 35.208 dinara godišnje predstavlja fiksni deo, a 44.736 dinara promenljivi.
Za stan od 60 kvadrata ukupno je 7.994,40 dinara mesečno, odnosno 95.932,80 dinara godišnje. Od tog iznosa 42.249,60 dinara otpada na fiksni deo.
Kod korisnika koji imaju obračun prema izmerenoj potrošnji, promenljivi deo se računa prema količini potrošene toplotne energije i iznosi 7,75 dinara po kilovat-času. Fiksni deo i kod njih iznosi 58,68 dinara po kvadratu.
Ko odlučuje ko će kako plaćati?
To nije stvar ličnog izbora korisnika.
Energetika je u procesu prelaska sa paušalnog obračuna na obračun prema potrošnji, te se tako iz dana u dan povećava udeo domaćinstava sa ugrađenim kalorimetrima.
To znači da će sve veći broj domaćinstava prelaziti iz paušalnog obračuna na obračun prema stvarno izmerenoj potrošnji.
Koliko trenutno košta grejanje i hoće li biti novog cenovnika pred ovu sezonu?
Važeći cenovnik primenjuje se od početka grejne sezone 2025/26, odnosno od 15. oktobra 2025. godine. Prema njemu, paušalno plaćanje za stambeni prostor iznosi 133,24 dinara po kvadratnom metru, dok je kod korisnika sa obračunom prema potrošnji promenljivi deo 7,75 dinara po kilovat-času.
Za sada nema javno objavljenog novog zahteva Energetike za utvrđivanje cena toplotne energije za sezonu 2026/27.
Na oglasnoj tabli Energetike poslednji objavljeni Zahtev za utvrđivanje cena toplotne energije datiran je 22. avgustom 2025. godine, kada je prošlogodišnje poskupljenje i pokrenuto. Za 2026. takav zahtev za sada nije objavljen.
To, međutim, ne znači da pitanje cene grejanja pred novu sezonu nije otvoreno, jer još uvek ima vremena da preduzeće eventualno zatraži korekciju cena.
Kragujevac nije jedini
Fiksni deo računa nije posebnost Kragujevca. I drugi sistemi daljinskog grejanja u Srbiji imaju fiksnu komponentu, dok se način njenog obračuna i odnos prema promenljivom delu razlikuju od grada do grada.
Istovremeno, u Srbiji je u toku prelazak na naplatu prema potrošnji. Direktor Udruženja toplana Srbije Dejan Stojanović izjavio je u julu da se taj model postepeno uvodi u sve više gradova i da je naplata prema potrošnji zakonska obaveza.
Kragujevac je već značajno odmakao u tom procesu, pa se pitanje fiksnog dela sve više postavlja zajedno sa pitanjem kako će izgledati konačni račun kada domaćinstva pređu na obračun prema stvarnoj potrošnji.
