Kada se pomene drevni svet, većina prvo pomisli na Egipat, Rim ili Vavilon. Ipak, jedno moćno carstvo vekovima je bilo gotovo potpuno zaboravljeno — toliko da su mnogi verovali da nikada nije ni postojalo. Reč je o Hetitima, misterioznom narodu koji se pominje u Bibliji, a čije je postojanje dugo smatrano mitom.
Tek krajem 19. veka arheolozi su počeli da otkrivaju tragove ogromnog carstva koje je nekada dominiralo delovima današnje Turske i Bliskog istoka. Ono što su pronašli promenilo je pogled na istoriju drevnog sveta.
Narod ratnika i diplomata
Hetiti su izgradili moćnu državu još pre više od 3.000 godina. Njihova prestonica Hatuša bila je jedan od najvećih gradova tog vremena, sa ogromnim zidinama, hramovima i kraljevskim palatama. Carstvo je bilo toliko snažno da je predstavljalo ozbiljnog rivala čak i drevnom Egiptu.
Poznati su po tome što su među prvima koristili gvožđe za oružje, što im je davalo ogromnu prednost na bojištu. Njihove ratne kočije izazivale su strah širom regiona, a vojske su osvajale teritorije od Sirije do Anadolije.
Ali Hetiti nisu bili samo osvajači. Smatraju se i pionirima diplomatije. Nakon krvave Bitke kod Kadeša protiv Egipćana, sklopili su jedan od najstarijih poznatih mirovnih sporazuma u istoriji sa faraonom Ramzesom II.
Narod koji je "nestao"
Iako su vekovima bili jedna od najvećih sila svog vremena, Hetiti su misteriozno nestali oko 1200. godine pre nove ere. Istoričari i danas raspravljaju šta je dovelo do propasti carstva. Neki smatraju da su ih uništili ratovi i invazije takozvanih "naroda sa mora", dok drugi veruju da su klimatske promene i glad oslabile državu iznutra.
Njihovi gradovi su napušteni, a sećanje na njih gotovo izbrisano. Ostali su samo retki zapisi u egipatskim tekstovima i Bibliji.
Biblija ih je sačuvala od zaborava
U Starom zavetu Hetiti se pominju više puta, ali su dugo smatrani legendarnim narodom jer nije bilo konkretnih dokaza o njihovom postojanju. Sve se promenilo kada su arheolozi otkrili ruševine Hatuše i hiljade glinenih tablica ispisanih nepoznatim pismom.
Odjednom je "izgubljeno carstvo" postalo stvarnost.
Danas se Hetiti smatraju jednom od najvažnijih civilizacija bronzanog doba, a njihova priča pokazuje koliko istorija još krije tajni. Carstvo koje je nekada bilo rival Egiptu gotovo je nestalo bez traga — ali su ga drevni zapisi ipak sačuvali od potpunog zaborava.
