Manastirski kompleks smešten je u blagoj dolini omeđenoj šumovitim brežuljcima, desetak kilometara jugoistočno od Kragujevca, kod sela Prnjavora. Najstariji pisani zapis govori da je manastir podignut početkom 16. veka, 1521-1567 godine, dok predanje govori da je reč o zadužbini kralja Dragutina, ili o svetinji novijeg datuma koji su osnovali majstori grnčari iz okoline Svrljiške banje.
Prema narodnom predanju, Grnčaricu je podigao kralj Dragutin krajem XIII i početkom XIV veka. Manastir, po narodnom verovanju, nije bio sagrađen na mestu gde se danas nalazi, već na obližnjem brdu Cukari u Kovanovićima. Posle Kosovskog boja crkva je srušena i od njenog materijala podignuta je nova Grnčarica na današnjem skrovitom mestu.
Verovatnije je da je manastir Grnčarica, inače posvećen Svetom Nikoli, sagrađen sredinom XVI veka, posle obnove Pećke patrijaršije. Prema natpisu iznad ulaznih vrata, koji je postojao i na crkvi koja je prethodila sadašnjoj, Grnčarica „sazda se i popisa se“ za vreme turskog sultana Sulejmana trudom i nastojanjem igumana Maksima. Pronalazak fragmenata prvobitnog živopisa duž južnog zida ovo potvrđuju, jer se komadi fresaka stilskim osobinama vezuju za slikarstvo druge polovine XVI veka.
Manastir do naših dana nije očuvan u prvobitnom obliku. Za vreme austrijsko-turskih ratova u prvoj polovini XVIII veka i za vreme Kočine krajine, više puta je bio paljen i rušen. Neko vreme je bio zapusteo, da bi početkom XIX veka ponovo oživeo i počeo da dobija na značaju. Najveća obnova je izvršena 1869. godine kada su crkva i zapadni konak iz temelja podignuti i kada je kamenim zidom ograđen čitav manastirski kompleks.
Tokom Prvog svetskog rata austrougarska vojska je opustošila manastir, spalila arhivu i odnela tri zvona. Istu sudbinu doživela je ova svetinja i tokom Drgog svetskog rata. Nemci su prognali monahe, manastirske konake i manastir zapalili. Posle rata (1946) u zapusteli i razoreni manastir dolazi igumanija Efrosinija sa četiri monahinje iz Svete Petke kod Paraćina. Od tog vremena Grnčarica postaje ženski manastir koji se vredno obnavlja.
Manastirska crkva je trikonhalne osnove, zasvedena poluobličastim svodom sa vitkom osmostranom kupolom iznad centralnog prostora. Oltarska apsida i bočne konhe su spolja i iznutra polukružne. Na zapadu je masivan kvadratni zvonik sa četiri bifore. Fasade su bez dekorativne ornamentike. Krov je dvoslivan i pokriven je pocinkovanim limom.
Živopis je iz druge polovine XX veka i zadužbina je prvog Episkopa šumadijskog Valerijana (Stefanovića).
*Tekst je redakcijski priređen na osnovu sadržaja objavljenog na zvaničnom sajtu Eparhije šumadijske.
(Portal InfoKG pokrenuo je serijal tekstova o manastirima u okolini Kragujevca, koje objavljujemo svake subote. Kako se mnoge svetinje koje posećuje veliki broj naših sugrađana nalaze u neposrednoj blizini grada, ali ne pripadaju Eparhiji šumadijskoj, odlučili smo da vam iz nedelje u nedelju donosimo priče o manastirima bez obzira na to kojoj crkvenoj oblasti pripadaju).
