Među kragujevačkim naseljima postoje imena koja odmah privuku pažnju. Jedno od takvih je svakako naselje Palilule - naziv koji zvuči neobično, gotovo kao nadimak, ali iza njega se krije priča o starom načinu života, zanatima i razvoju grada kroz vekove.
Danas su Palilule prepoznatljiv deo Kragujevca, relativno blizu centra grada, sa ulicama, kućama, poslovnim objektima i svakodnevnim gradskim ritmom. Međutim, pre nego što su postale deo urbanog tkiva Kragujevca, ovaj prostor nosio je sasvim drugačiji karakter.
Kako su Palilule dobile ime?
Naselje koje se prostiralo od knez Miloševog dvora do Stanova, oko puta za Kraljevo i Čačak, ime je dobilo po tome što je knez Miloš, posle jednog požara u varoši, zabranio da se kroz varoš ide sa zapaljenim čibukom i lulom. Kako je, posle izlaska iz dvora, ta granica bila blizu prvih varoških kuća uz put za Čačak i Kraljevo, čitav kraj počeo se nazivati Palilula, jer se tu slobodno mogao pušiti duvan i pripaliti lula. Ovaj kraj se naročito razvio posle Drugog srpskog ustanka, kada je bilo dozvoljeno da se u novu prestonicu mogu naseljavati i Srbi koji su živeli van Srbije. Kao posebno naselje izdvaja se Licika, a pre toga Trg Mala vaga pripala je Paliluli.
Jedan od starijih delova Kragujevca
Palilule pripadaju starijim delovima Kragujevca i njihov razvoj neraskidivo je povezan sa razvojem samog grada.
Kada je Kragujevac početkom 19. veka postao prestonica moderne Srbije za vreme kneza Miloša Obrenovića, grad je počeo ubrzano da se razvija. Dolazak državnih institucija, razvoj zanatstva i trgovine uticali su na širenje naselja i stvaranje novih gradskih zona.
Prostor današnjih Palilula vremenom je počeo da se uklapa u gradski život. Nekadašnje manje kuće, radionice i dvorišta postepeno su zamenjivani novim objektima, ali je naziv ostao kao uspomena na ranije vreme.
Od zanatskog kraja do gradskog naselja
Kao i mnogi stari delovi Kragujevca, Palilule su tokom 20. veka prošle kroz velike promene.
Industrijalizacija grada, širenje stanovništva i razvoj saobraćaja promenili su izgled ovog prostora. Ono što je nekada bilo mirnije prigradsko područje postalo je deo šireg gradskog jezgra.
Ipak, Palilule nikada nisu izgubile svoj prepoznatljiv karakter. Za razliku od novijih naselja koja su planski građena, ovaj deo grada i dalje nosi duh starijeg Kragujevca - sa ulicama koje pamte različite generacije stanovnika.
Palilule danas – spoj tradicije i savremenog života
Današnje Palilule su potpuno uklopljene u gradski život Kragujevca. Blizina centra grada daje ovom naselju posebnu vrednost, jer se stanovnici nalaze na nekoliko minuta od najvažnijih gradskih sadržaja.
U ovom delu grada nalaze se stambeni objekti, poslovni prostori, ugostiteljski sadržaji i brojni objekti koji čine svakodnevni život stanovnika.
Posebnost Palilula jeste upravo u tome što su istovremeno i staro i moderno naselje.
Mesto koje čuva duh starog Kragujevca
Za razliku od naselja koja su svoj identitet dobila po novijim projektima i urbanističkim planovima, Palilule su nastale kroz istoriju grada.
Danas malo ko razmišlja o tome dok prolazi ulicama Palilula, ali upravo u tome jeste njihova posebnost. Iza jednog neobičnog imena krije se priča o starom Kragujevcu - o ljudima, radu i vremenu koje je ostavilo trag u današnjem gradu.
Palilule su danas deo modernog Kragujevca, ali njihovo ime i dalje čuva sećanje na jedan drugačiji grad.
